“I’M NOT LIKE OTHER GIRLS” VÀ SỰ TỪ CHỐI DANH TÍNH NỮ Ở CÁC THIẾU NỮ TUỔI TEEN

· genderationvn

“I’M NOT LIKE OTHER GIRLS” VÀ SỰ TỪ CHỐI DANH TÍNH NỮ Ở CÁC THIẾU NỮ TUỔI TEEN

Trong một tập của series podcast Vietcetera, nữ nghệ sĩ tlinh đã chia sẻ về việc cô từng chối bỏ sự nữ tính của bản thân trong quá khứ. tlinh từng từ chối đi giày cao gót, luôn khoác lên mình lớp giáp mạnh mẽ để có được sự công nhận, vì sợ rằng “nếu tỏ ra mình là một đứa con gái thì sẽ bị coi là yếu đuối và tạo cơ hội cho người khác đẩy mình xuống” [1]. Tuy nhiên, điều đó cũng khiến cô trở nên bối rối và mất kết nối với những cảm xúc của chính mình.

Hiện tại, nhờ trân trọng sự nữ tính bên trong, tlinh đã tìm được sức mạnh nội tại, là một phần lớn giúp cô đạt được nhiều thành công trong hành trình khám phá bản thân và cả trong cuộc sống. Điều này có thể thấy rất rõ không chỉ trong âm nhạc mà qua cả hình ảnh mà nữ nghệ sĩ thể hiện.

Tương tự như trường hợp của tlinh, có thể quan sát thấy đa phần thiếu nữ tuổi teen từng trải qua giai đoạn “tôi không giống những cô gái khác”. Đó là khi họ từ chối sự “nữ tính”: né đồ màu hồng, giày búp bê, váy babydoll; theo đuổi phong cách tomboy,...

Xu hướng này đã từng được Genderation khai thác qua trào lưu “pick me girl”, với những khía cạnh tiêu cực xuất phát từ định kiến với nữ giới được nội tâm hóa: phụ nữ thù ghét, hạ thấp lẫn nhau để phục vụ “nhãn quan nam giới”.

Hôm nay, hãy cùng Gen sẽ tìm hiểu chủ đề này ở những ý nghĩa nó mang lại với bản thân người nữ, đặc biệt là khi các cô gái trẻ né tránh hoặc khước từ những đặc điểm nằm trong khuôn mẫu về họ.

NHỮNG CÔ GÁI “KHÔNG GIỐNG NHỮNG CÔ GÁI KHÁC”

Một cô gái “không giống những cô gái khác” điển hình: tự nhiên, có phần kì quặc và bí ẩn, đọc nhiều sách, nghe nhạc ít người biết, sâu sắc, sống lowkey và thoải mái trong chuyện ăn uống, có những sở thích “nam tính” như chơi điện tử, chơi thể thao, …

Vậy “những cô gái khác” là ai? Họ được cho là những người sở hữu ngoại hình và tính cách phù hợp với tiêu chuẩn về cái đẹp, tất cả những gì họ quan tâm là quần áo và làm đẹp. Họ là những bánh bèo “iu” màu hồng và dramatic, “iu đương” nhiều và thích kiểm soát, nông cạn nhạt nhẽo…

Hiện tượng những cô gái “không như những cô gái khác” (not like other girls) không phải chỉ mới nổi lên những năm gần đây mà thực chất, đã từng xuất hiện với những phiên bản khác nhau trong nhiều thập kỷ. Cuối thế kỷ 20, sự thách thức và thái độ bất cần trước những quan điểm bảo thủ thể hiện qua sự ra đời của các phong cách thời trang mới, với những yếu tố đi ngược với quy chuẩn thời bấy giờ [2]. Vào những năm 1950, nhiều cô gái theo đuổi phong cách “greaser girl”, bụi bặm và cá tính với mái tóc được vuốt ngược về sau, áo khoác đen và quần jeans. Phong cách “grunge” nổi lên vào thập niên 80 và 90 cũng thể hiện thái độ ngạo nghễ, phóng khoáng thể hiện bản thân trước các cấu trúc xã hội kìm hãm nữ giới.

TỪ CHỐI NHỮNG KHUÔN MẪU TRUYỀN THỐNG VỀ NỮ GIỚI

Theo những khuôn mẫu và vai trò giới truyền thống, có những đặc điểm ngoại hình và tính cách rất cụ thể được cho là thuộc về “nữ tính”, điển hình cho nữ giới. Ngay từ nhỏ, các bé gái đã được người lớn “dạy” về sự nữ tính như là: váy, màu hồng, búp bê barbie, trang điểm... Các cô gái thường được kỳ vọng là: nhỏ nhắn, dễ thương, ăn nói nhỏ nhẹ, duyên dáng, biết chăm chút cho ngoại hình. Không chỉ vậy, những cái nhìn tiêu cực về phụ nữ như thụ động, nhỏ mọn, chỉ biết quan tâm đến vẻ ngoài, chỉ nên ở trong bếp,... cũng trở thành quan điểm phổ biến và được bình thường hóa trong nhận thức xã hội.

Sự nội tâm hóa những định kiến này (internalized sexism) ở các cô gái khiến họ nghĩ “nữ tính” là tiêu cực, là yếu đuối, là nông cạn. Khi đó, “giống những cô gái khác” là một điều không mong muốn và bị gắn với “sự nữ tính” nói chung lại bị coi là một điều xấu hổ.

Do đó, trở nên “không giống như những cô gái khác” - né tránh hoặc từ chối những đặc điểm nằm trong khuôn mẫu về nữ giới - có thể được coi là một nỗ lực để thoát ra khỏi những định kiến đang kìm hãm họ, một cơ chế phòng thủ, một cách được trao quyền.

Tuy nhiên, quan điểm này cũng vô tình tạo ra những hệ quả. Đó là niềm tin rằng nếu một cô gái không đi ngược lại với sự phổ thông thì cô ấy không đặc biệt, không xứng đáng để được trân trọng. Khi đó, nữ giới có xu hướng từ chối danh tính nữ (female identity) của chính mình. Điều này dễ xảy ra ở những thiếu nữ độ tuổi mới lớn, với lòng tự tôn, nỗi bất an về bản sắc cá nhân cùng mong muốn chứng minh và thể hiện giá trị của bản thân. Đôi khi, những nỗ lực trở thành “tỏ-ra-là không giống những cô gái khác” hơn là thực sự phá vỡ các khuôn mẫu về phụ nữ. Từ chối chiếc hộp mang tên “nữ tính” vô tình đặt nữ giới vào chiếc hộp khác, tên là “những cô gái không-giống-những-cô-gái-khác”.

MÔ TÍP TRONG PHIM TRUYỆN TUỔI TEEN

Đóng góp cho xu hướng “tôi không giống những cô gái khác”, một nhân tố không thể không nhắc tới chính là truyền thông, đặc biệt là sách truyện và phim ảnh dành cho tuổi teen. Những bộ phim với nhân vật nữ chính được xây dựng theo mô típ “khác những cô gái khác” như: Mean girls, Girl next door, Princess Diary, 10 things I hate about you,... ảnh hưởng đáng kể đến tư tưởng của người xem là các thiếu nữ.

“Những cô gái khác” được miêu tả là những người “nữ tính”, xinh đẹp nhưng nông cạn, thường là kẻ bắt nạt hoặc nhân vật phản diện. Trong khi đó, nữ chính được khắc họa hoàn toàn ngược lại: mọt sách, ít chăm chút vẻ ngoài, vụng về hoặc kỳ quặc. Dù vậy, câu chuyện của bộ phim lại xoay quanh những cô gái “khác biệt”: họ sống một cuộc đời thú vị và có ý nghĩa, được tất cả mọi người yêu quý, đặc biệt là có được trái tim của nam chính.

Mô-típ như vậy lặp đi lặp lại đã tạo niềm tin rằng để được yêu thương, hạnh phúc và “được là chính mình” thì một cô gái không nên cư xử “giống như những cô gái khác”, không nên “quá nữ tính” và nên có cho mình những sở thích khác biệt. Ở giai đoạn định hình bản thân, những cô gái trẻ dễ vin vào niềm tin và những hình mẫu này để xây dựng tính cách cho mình.

KẾT LUẬN

Một lần nữa, cố gắng để trở nên “khác với những cô gái khác” đặt những cô gái đó và chính chúng ta vào những chiếc hộp để phân loại, đánh giá.

Mỗi người sẽ luôn là nhân vật chính trong bộ phim về cuộc đời của chính họ. Vì vậy, hãy tập trung vào bản thân mình, làm những điều ta thực sự mong muốn và khiến mình vui vẻ. Ai cũng có quyền và có thể tận hưởng những thứ mình thích mà không phải cảm thấy xấu hổ, mà không bị gắn với một định kiến, một giới tính nào đó. Đó cũng chính là cơ hội để tạo nên cá tính của một người, khám phá những khía cạnh khác nhau trong bản sắc cá nhân.